Voorwoord Plasschaert



Van oudsher is Oostende op tal van vlakken een inspirerende stad. Ontegensprekelijk spelen onze bewogen stadsgeschiedenis en het maritieme karakter van de stad hierin een belangrijk rol.  We spreken dan niet alleen over avonturiers die naar Oostende kwamen op zoek naar roem en rijkdom. Oostende boeit, intrigeert, was en is ook nog tot op vandaag steeds een lokroep naar cultureel avontuur. Doorheen de eeuwen heen is Oostende voor velen, zowel voor schrijvers, plastische kunstenaars als musici, een inspiratiebron en cultuurmagneet bij uitstek. En dit ver buiten haar grenzen.

 Het boek dat u nu in handen heeft is de gedramatiseerde biografie gewijd aan Carol Deutsch (Antwerpen 1894 - Buchenwald 1944) een kunstschilder van Antwerps-Hongaars-Joodse origine die gedurende het interbellum in Oostende verbleef. Deze biografie reikt echter veel verder en is veel rijker dan louter het verhaal van Carol Deutsch.

 Boeiend aan de persoon  van Carol Deutsch en zijn aanwezigheid in Oostende is dat zijn verhaal eigenlijk teruggaat naar het einde van de Oostenrijkse bezetting. In 1781 dienden enkele  ‘nieuwe christenen’ uit Amsterdam een aanvraag in tot verblijf in de stad Oostende.  Na veel wikken en wegen werd dit toegestaan, mits het voorleggen van een soort ‘bewijs van goed zedelijk gedrag’. Hiermee werd in Oostende de kiem gelegd van een Joodse gemeenschap die op het einde van de 19de eeuw ongeveer 150 permanente residenten telde . Tijdens het toeristische seizoen liep dat aantal zelfs op tot 2.200. Het is dan ook in die context dat de aanwezigheid van Carol Deutsch in Oostende moet worden verklaard.

Zijn verblijf in Oostende kadert tevens in een groter cultureel geheel. Heel wat belangrijke Joodse kunstenaars en persoonlijkheden, tijdgenoten van Carol, ontmoetten elkaar in of rond Oostende.  In Den Haan nam Albert Einstein belangrijke beslissingen. Felix Nusbaum schilderde in de jaren dertig heel wat belangrijke stukken in de badstad.  Maar ook de joodse schrijvers Joseph Roth en Stefan Zweig wisten hun weg te vinden naar onze stad.

 Boeiend aan het verhaal van Carol Deutsch en zijn cultuurgenoten is dat zij zich hier een plaats wisten te verwerven in het Oostendse artistieke gebeuren. Zo behoorde hij tot de kring rond de beroemde Oostendse schilder James Ensor.

Rond de figuur van Carol Deutsch wordt ons dan ook een integraal tijdsbeeld geschetst van het artistieke gebeuren in Oostende tijdens de periode tussen  de twee wereldoorlogen. Bovendien werd dit verhaal overvloedig geïllustreerd met beeldmateriaal, wat zorgt voor een absolute meerwaarde in dit werk. We krijgen niet alleen een duidelijk beeld van het oeuvre van Carol Deutsch, de vele oude prentkaarten situeren het verhaal van Carol ook binnen de architecturale schoonheid van Oostende tijdens het interbellum. 

Met deze gedramatiseerde biografie slaagt Etienne Van den Steen er op meesterlijke wijze in om een nieuw venster op de geschiedenis van onze stad wijd open te zetten. Op onderhoudende wijze voert de schrijver ons, via het leven van Carol Deutsch, mee naar het mooie Oostende van het Interbellum waar hij ons laat proeven van het kunstenaarsmilieu en de Joodse geloofsgemeenschap uit die tijd. 

 

Bart Plasschaert

Schepen voor Cultuur    

© Etienne Van den Steen 2018