Carol Deutsch




Photo Album


Pers

Van den Steen

Vereniging van Vlaamse letterkundigen (VVL)



Dag Etienne,

Ik heb het boek helemaal, blad na blad, gelezen, bekeken, bewonderd. Heel mooi. Carol kende ik helemaal niet. Nu dus wel. Evenzo met de cultuur en de kunstenaars van die periode. Ensor, Chagall, Permeke ... natuurlijk wel. De fragmenten van de bijbel ben ik in mijn herinneringen gaan zoeken: Adam en Eva, Abel en Kaïn, Abraham en Mozes ... om er maar enkele te noemen. Met bewondering voor het opzoekingswerk, het napluizen, het verzamelen en het in een mooi geheel te bundelen. Proficiat!

Ann Broeckaert - auteur 12 juli 2018 




Wie?


Wie was Carol Deutsch?


Carol Deutsch werd als zoon van een Antwerps diamantair geboren in 1894, hij stierf in Buchenwald in 1944. Tijdens het Interbellum leefde en woonde hij geruime tijd in Oostende. Hij was niet alleen bonthandelaar en voorzitter van de Joodse Gemeenschap van de stad, hij was tevens mecenas, kunstschilder en vriend van James Ensor. Als kunstenaar is hij hier naganoeg onbekend gebleven, om niet te zeggen vergeten. Daarentegen werd en wordt hij in Israel nog steeds geëerd met een speciale afdeling in het Yad Vashemmuseum van Jeruzalem. 

Het grootste deel van Deutsch' oeuvre bleek met de jaren - en met de oorlog - verdwenen, maar toch leefde een ander deel ervan verder in een verzameling foto's van de vermaarde fotograaf Antony. 

 

                 

 

Oostende tijdens het Interbellum

 

Toen Carol Deutsch zich in 1922 in Oostende kwam vestigen als bonthandelaar, kwam hij in een prachtige Interbellumstad terecht met internationale allures en - samen met Blankenberge - van een ongeëvenaarde architecturale schoonheid. Parels aan de Belgische kust die nu alleen nog op oude postkaarten schitteren. 

Hij zocht en vond contact met de artistieke wereld rond James Ensor en de groep van Galerie Studio, een kring waarin hij werd aanvaard. Zijn scholing kreeg hij van Ensor zelf, maar tevens werd hij beïnvloed door Léon Spilliaert en Constant Permeke. In Oostende nam hij deel aan ettelijke groepstentoonstellingen. In de jaren '30, toen hij voorzitter was van de Joodse Gemeenschap alhier, schilderde hij de stad in al haar architecturale schoonheid zoals niemand hem dat ooit had voorgedaan.  

Achtercover

                             

Voorwoord Plasschaert



Van oudsher is Oostende op tal van vlakken een inspirerende stad. Ontegensprekelijk spelen onze bewogen stadsgeschiedenis en het maritieme karakter van de stad hierin een belangrijk rol.  We spreken dan niet alleen over avonturiers die naar Oostende kwamen op zoek naar roem en rijkdom. Oostende boeit, intrigeert, was en is ook nog tot op vandaag steeds een lokroep naar cultureel avontuur. Doorheen de eeuwen heen is Oostende voor velen, zowel voor schrijvers, plastische kunstenaars als musici, een inspiratiebron en cultuurmagneet bij uitstek. En dit ver buiten haar grenzen.

 Het boek dat u nu in handen heeft is de gedramatiseerde biografie gewijd aan Carol Deutsch (Antwerpen 1894 - Buchenwald 1944) een kunstschilder van Antwerps-Hongaars-Joodse origine die gedurende het interbellum in Oostende verbleef. Deze biografie reikt echter veel verder en is veel rijker dan louter het verhaal van Carol Deutsch.

 Boeiend aan de persoon  van Carol Deutsch en zijn aanwezigheid in Oostende is dat zijn verhaal eigenlijk teruggaat naar het einde van de Oostenrijkse bezetting. In 1781 dienden enkele  ‘nieuwe christenen’ uit Amsterdam een aanvraag in tot verblijf in de stad Oostende.  Na veel wikken en wegen werd dit toegestaan, mits het voorleggen van een soort ‘bewijs van goed zedelijk gedrag’. Hiermee werd in Oostende de kiem gelegd van een Joodse gemeenschap die op het einde van de 19de eeuw ongeveer 150 permanente residenten telde . Tijdens het toeristische seizoen liep dat aantal zelfs op tot 2.200. Het is dan ook in die context dat de aanwezigheid van Carol Deutsch in Oostende moet worden verklaard.

Zijn verblijf in Oostende kadert tevens in een groter cultureel geheel. Heel wat belangrijke Joodse kunstenaars en persoonlijkheden, tijdgenoten van Carol, ontmoetten elkaar in of rond Oostende.  In Den Haan nam Albert Einstein belangrijke beslissingen. Felix Nusbaum schilderde in de jaren dertig heel wat belangrijke stukken in de badstad.  Maar ook de joodse schrijvers Joseph Roth en Stefan Zweig wisten hun weg te vinden naar onze stad.

 Boeiend aan het verhaal van Carol Deutsch en zijn cultuurgenoten is dat zij zich hier een plaats wisten te verwerven in het Oostendse artistieke gebeuren. Zo behoorde hij tot de kring rond de beroemde Oostendse schilder James Ensor.

Rond de figuur van Carol Deutsch wordt ons dan ook een integraal tijdsbeeld geschetst van het artistieke gebeuren in Oostende tijdens de periode tussen  de twee wereldoorlogen. Bovendien werd dit verhaal overvloedig geïllustreerd met beeldmateriaal, wat zorgt voor een absolute meerwaarde in dit werk. We krijgen niet alleen een duidelijk beeld van het oeuvre van Carol Deutsch, de vele oude prentkaarten situeren het verhaal van Carol ook binnen de architecturale schoonheid van Oostende tijdens het interbellum. 

Met deze gedramatiseerde biografie slaagt Etienne Van den Steen er op meesterlijke wijze in om een nieuw venster op de geschiedenis van onze stad wijd open te zetten. Op onderhoudende wijze voert de schrijver ons, via het leven van Carol Deutsch, mee naar het mooie Oostende van het Interbellum waar hij ons laat proeven van het kunstenaarsmilieu en de Joodse geloofsgemeenschap uit die tijd. 

 

Bart Plasschaert

Schepen voor Cultuur    

Lezing


Zondag 4 maart 2018 om 10.30 uur

 

Lezing door Etienne Van den Steen over de Antwerps-Oostendse schilder Carol Deutsch, de Joodse vriend van James Ensor in de Forumzaal Mu.ZEE, Romestraat Oostende, 3de verdieping. Toegang gratis.

 

       ________________________________________________________________________________________________




© Etienne Van den Steen 2018